Trước tiên ta hãy tìm hiểu các định nghĩa khác nhau sau:
LÝ THUYẾT PHIM
Lý thuyết phim là kiến thức, tranh luận, và nghiên cứu. Bạn đã bao giờ tự hỏi ý nghĩa kết phim Taxi Driver là gì chưa? Hoặc có thể là bạn chỉ muốn đào sâu hơn vào bộ phim nào đó chẳng hạn? Các nhà lý thuyết phim bóc tách để phân tích theo vị trí của bộ phim đó trong xã hội.
Đối với các nhà làm phim, việc nâng cao khả năng hiểu phim cũng sẽ giúp bạn đưa nhiều ý nghĩa vào bộ phim của mình hơn.
PHÊ BÌNH PHIM
Đây là công việc của các học giả, nhà phê bình những người muốn phân tích giá trị của phim. Ngoài ra, đây cũng là công việc của các nhà báo, những người muốn review phim cho khán giả đại chúng.
LỊCH SỬ ĐIỆN ẢNH
Lịch sử điện ảnh: tổng hợp, nghiên cứu về lịch sử phát triển của điện ảnh từ khi bắt đầu cho đến ngày nay. Lịch sử điện ảnh theo dõi những thay đổi cột mốc, xu hướng theo dòng thời gian.
Tham khảo:
8 loại lý thuyết phim phổ biến gồm có:
1. Lý thuyết tác giả (auteur theory)
Được phát triển vào những năm đầu thập kỷ 50 bởi Francois Truffaut, lý thuyết tác giả tin rằng đạo diễn, không phải biên kịch, là tác giả chủ đạo của bộ phim. Đó là vì người đạo diễn quản lý tất cả các yếu hình ảnh và âm thanh trong phim. Một số nhà lý luận tác giả hiện đại tin rằng đạo diễn cần một lượng kinh nghiệm nhất định mới có thể trở thành tác giả.
2. Lý thuyết hình thức luận (formalist theory)
Lý thuyết hình thức phân tích các yếu tố kỹ thuật trong phim tác động đến người xem. Lý thuyết này tìm ý nghĩa trong các cú máy, dựng phim, ánh sáng, và âm thanh.
3. Lý thuyết cấu trúc luận (structuralist theory)
Lý thuyết cấu trúc luận tin rằng tất cả bộ phim đều có một cấu trúc cơ bản nền tảng. Cấu trúc này được xây dựng dựa trên các mẫu xuất hiện đi xuất hiện lại, ví dụ như chủ đề và motif. Các nhà lý luận của lý thuyết cấu trúc luận tin rằng chúng ta có thể hiểu hơn về phim và các nhóm phim bằng cách so sánh các yếu tố mang tính cấu trúc.
4. Lý thuyết bộ máy (tạm dịch - apparatus theory)
Trở nên phổ biến vào những năm 1970, lý thuyết bộ máy đưa ra giả thuyết là tất cả bộ phim đều phản ảnh hiện thực theo một số cách và các yếu tố trong phim đều có ý nghĩa. Ta có thể hiểu thêm về ý nghĩa tổng quan của một bộ phim bằng cách phân tích ý nghĩa của từng yếu tố trong đó.
5. Lý thuyết phim chủ nghĩa Mác (Marxist film theory)
Lý thuyết phim chủ nghĩa Mác quan tâm đến mối quan hệ giữa các nhà làm phim, các bộ phim của họ, và khán giả. Lý thuyết này phân tích cách các yếu tố phim có thể ảnh hưởng đến cảm xúc và phản ứng của khán giả.
6. Lý thuyết phim nữ quyền (feminist film theory)
Lý thuyết phim nữ quyền nảy sinh từ lý thuyết nữ quyền và chính trị nữ quyền. Lý thuyết này tin rằng vì nam giới làm phần lớn các bộ phim, diễn viên nữ thường bị ép vào các vai nữ khuôn sáo gây ảnh hưởng tiêu cực đến nữ giới. Laura Mulvey và Bracha Ettinger là hai nhà lý luận phim nữ quyền luận có tầm quan trọng then chốt trong lịch sử.
Các nhà lý luận nữ quyền hiện đại sử dụng bài kiểm tra Bechdel để xác định một bộ phim có thực sự đại diện cho phụ nữ hay không. Ví dụ như các cảnh phim có ít nhất hai người phụ nữ nói chuyện về chủ đề gì đó ngoài một người đàn ông. Các nhà lý luận nữ quyền hy vọng họ có thể khuyến khích các nhà làm phim làm các bộ phim tích cực hơn về nữ giới.
7. Lý thuyết phim queer (queer film theory)
Giống lý thuyết phim nữ quyền, lý thuyết phim queer tin rằng một nhóm đại đa số đang kiểm soát ngành công nghiệp phim, gây ra bất lợi cho nhóm thiểu số. Lý thuyết phim queer cho rằng đa số phim được làm bởi người dị tính, không phải người queer, gây ra hạn chế hoặc làm hại/thoả hiệp các điểm nhìn về queer. Các nhà lý luận muốn thay đổi hiện trạng và đấu tranh để cải thiện các vấn đề về queer được thể hiện trong phim ảnh như thế nào.
8. Nghiên cứu thể loại (genre studies)
Loại lý thuyết phim này phân tích các bộ phim thuộc những thể loại nhất định và các chủ đề và các kiểu mẫu điển hình, cũng như xem xét các thể loại phổ biến và những gì các bộ phim này nói về xã hội. Ví dụ, phân tích mối quan hệ giữa các bộ phim hình sự và nam tính độc hại.
(Nguồn: Nashville Film Institute)
Tham khảo:
