.jpg)
Đây là thiết lập ánh sáng cơ bản dùng trong truyền thông thị giác, bao gồm: Ánh sáng chính (key light), ánh sáng ngược (fill light) và ánh sáng phụ (fill light). Thông qua ba vị trí chiếu sáng riêng biệt, nhà quay phim có thể chiếu sáng chủ thế bất kỳ cách nào họ muốn, cũng như kiểm soát bóng tối được tạo ra bởi chiếu sáng trực tiếp.
Sau đây là các kỹ thuật chiếu sáng mà mọi nhà làm phim nên biết:
1. Chiếu sáng tự nhiên
Kỹ thuật chiếu sáng tự nhiên trong phim được xác định bằng cách tận dụng ánh sáng có sẵn tại bất kỳ địa điểm nào bạn lựa chọn để quay. Chúng có thể thay đổi theo từng giờ trong ngày.
Đa số trường hợp, khi đi khảo sát bối cảnh trước khi bấm máy, bạn cần nắm được mọi thông tin về địa điểm quay. Bạn phải tính toán khoảng thời gian trong ngày cả đoàn cần có mặt tại địa điểm.
Mẹo chiếu sáng tự nhiên:
- Sử dụng card phản chiếu (bounce card) hoặc cờ để chỉnh sửa ánh sáng tự nhiên.
- Đảm bảo bạn thực hiện tiền trạm địa điểm.
- Cân nhắc yếu tố thời gian trong ngày.
2. Chiếu sáng chính
Key light là nguồn sáng chính của một cảnh. Đây là nguồn sáng cường độ mạnh và trực tiếp nhất. Thông thường, ánh sáng chính sẽ chiếu sáng hình dáng của chủ thể hoặc diễn viên.
Mẹo chiếu sáng chính:
- Tránh đặt ánh sáng chính gần máy quay vì sẽ làm cho ánh sáng bị phẳng và không có gì nổi bật.
- Tạo ra tâm trạng kịch tính bằng cách sử dụng ánh sáng chính đằng sau chủ thể.
- Ánh sáng chính là ánh sáng chủ đạo trong thiết lập ánh sáng ba điểm.
3. High-key lighting
High-key lighting) là một phong cách chiếu sáng mạnh, theo tông sáng cho phim, truyền hình hoặc nhiếp ảnh mà làm giảm tỷ lệ chiếu sáng trong cảnh.
Từ thời kỳ đầu của phim, kỹ thuật này được sử dụng để ứng phó với tương phản cao. Tuy nhiên, ngày nay, kỹ thuật này được sử dụng bởi các nhà làm phim để điều chỉnh tâm trạng và tông của một cảnh.
Mẹo chiếu sáng tông màu sáng:
- Lấn át bởi các tông trắng đến từ các ánh sáng rực rỡ
- Sử dụng tối giản các tông đen và tầm trung
- Tông có thể là lạc quan hoặc mang hy vọng
- Sử dụng rộng rãi trong thiết lập chiếu sáng video, sitcom, MV
4. Low-key lighting
Low-key lighting là cách chiếu sáng theo tông tối, sử dụng nguồn sáng “cứng”, gắt để bao phủ cảnh phim trong bóng tối. Chiếu sáng tông màu tối sử dụng tương phản và màu đen.
Mẹo chiếu sáng tông màu tối:
- Các tông tối, đen, bóng tối
- Hình ảnh tương phản ấn tượng
- Sử dụng trong phim noir hoặc giật gân để tạo sự cảnh báo bất thường
5. Backlight
Nguồn sáng ngược / nền (backlight) chiếu vào diễn viên hoặc vật thể từ phía sau, thường được đặt tại vị trí cao hơn vật thể được chiếu sáng.
Ánh sáng ngược / nền được sử dụng để chia tách vật thể hoặc diễn viên khỏi hậu cảnh (background). Chúng tạo ra thêm hình khối và chiều sâu. Ánh sáng ngược giúp cho khuôn hình có cảm giác ba chiều. Backlight cũng tạo hiệu ứng bí ẩn, kịch tính
Mẹo chiếu sáng:
- Mặt trời là nguồn sáng ngược / nền tuyệt vời. Bạn có thể sử dụng tấm phản quang hoặc hắt sáng (reflector, bouncer) mặt trời để chiếu sáng chủ thể với mức độ ánh sáng bớt dữ dội hơn.
- Nếu ánh sáng ngược đặt đằng sau diễn viên theo một góc độ, ánh sáng ngược được gọi là “kicker” (ánh sáng nhấn mạnh các góc cạnh của chủ thể).
6. Ánh sáng thực tế
Practical light (ánh sáng thực tế) là các nguồn sáng có sẵn và nhìn thấy được trong khung hình của một cảnh quay, như đèn bàn, nến, hoặc ánh sáng từ màn hình tivi, máy tính. Bạn sẽ làm gì nếu muốn sử dụng những nguồn sáng trong một địa điểm? Ví dụ: Đèn, nến, TV, vv… Những nguồn sáng này được gọi là ánh sáng thực tế.
Đa số các phụ kiện được thêm vào bối cảnh bởi nhà thiết kế bối cảnh hoặc thành viên tổ ánh sáng để chiếu sáng các góc hoặc gương mặt diễn viên, tạo ra âm hưởng. Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra không khí chân thực cho cảnh quay và cung cấp ánh sáng phụ để làm nổi bật chủ thể, giúp tăng thêm chiều sâu và độ chân thực cho bộ phim.
Mẹo chiếu sáng:
- Cân nhắc các nguồn sáng thực tế để giúp chiếu sáng chủ thể.
- Cần ghi chú lại các nguồn sáng thực tế có sẵn tại mọi bối cảnh.
- Đảm bảo khớp nhiệt độ màu.
Tham khảo
7. Hard Light
Ánh sáng “cứng” (hard light) là ánh sáng gắt, mạnh có thể được tạo ra bởi một tia sáng trực tiếp từ một nguồn sáng hoặc từ mặt trời.
Loại ánh sáng này tạo ra bóng tối và những đường nét gắt. Bạn có thể sử dụng ánh sáng cứng để lôi kéo sự chú ý tới bất kỳ đâu trong khuôn hình, đặc biệt là trên chủ thể. Ánh sáng cứng cũng có thể tạo ra các hình dáng, đường nét và điểm nhấn.
Mẹo chiếu sáng:
- Có thể chặn lại bằng tản sáng (diffuser) hoặc cờ (flag)
- Nhấn mạnh bất kỳ thứ gì trong khuôn hình
- Rất phù hợp để tạo các đổ bóng
8. Ánh sáng mềm
Ánh sáng mềm (soft lighting) không có định nghĩa cụ thể cứng nhắc về nguồn sáng, mà là một phong cách thẩm mỹ được sử dụng để xóa bỏ đổ bóng và tái tạo những vùng tối của ánh sáng một cách tinh tế hơn từ các nguồn sáng bên ngoài.
Mẹo chiếu sáng mềm:
- Có thể sử dụng ánh sáng fill light
- Có thể làm cho gương mặt chủ thể trẻ trung hơn
- Tạo ra ảo ảnh ánh sáng đến từ các nguồn sáng thực tế.
9. Ánh sáng phản xạ
Nếu có Whiteboard hoặc White card, bạn có thể phản quang ánh sáng từ mặt trời, đèn hoặc bất kỳ bộ chiếu sáng nào để nhấn mạnh chủ thể trong khuôn hình theo cách gián tiếp.
Ánh sáng phản chiếu tạo ra vùng ánh sáng được trải đều rộng hơn. Nếu thực hiện đúng, ánh sáng phản chiếu có thể được sử dụng để tạo ra ánh sáng mềm hơn rất nhiều, ánh sáng phụ, phía trên, phía bên, hoặc thậm chí là ánh sáng ngược.
Mẹo chiếu sáng phản chiếu:
Có thể sử dụng để hỗ trợ bất kỳ loại chiếu sáng trong phim nào
Tạo ra bởi chĩa ánh sáng trực tiếp và phản chiếu gián tiếp
Nhấn mạnh chủ thể mà không cần chiếu sáng trực tiếp vào họ
10. Ánh sáng phía bên hoặc chiaroscuro
Giống như tên gọi, chiếu sáng phía bên (side lighting) là ánh sáng đi vào khuôn hình từ phía bên để nhấn mạnh một con người hoặc vật thể. Những ánh sáng song song này cung cấp một ánh sáng lấp đầy nhẹ. Chúng thường được được sử dụng để tạo kịch tính và tâm trạng cho một cảnh, đặc biệt là trong thể loại phim noir.
Nhiều người gọi chiếu sáng phía bên là “chiaroscuro”. Để thực hiện ánh sáng chiaroscuro, bạn cần tương phản cao và low-key để nhấn mạnh các đường cong của chủ thể. Nếu ánh sáng phía bên được sử dụng để lấp đầy một cảnh, bạn cần hắt sáng hoặc sử dụng hiệu ứng ánh sáng high-key.
Mẹo chiếu sáng phía bên/chiaroscuro:
- Sử dụng để nhấn mạnh một người hoặc vật thể
- Có khả năng cung cấp đổ bóng gắt nếu không tản sáng
- Có thể giúp tương phản
11. Chiếu sáng giả lập
Nếu như bạn đang ở trên bối cảnh và không thể tìm được nguồn sáng tự nhiên nào, bạn có thể ứng dụng chiếu sáng giả lập (motivated lighting).Chiếu sáng giả lập là kỹ thuật bắt chước lại các nguồn sáng tự nhiên, ví dụ như thay thế ánh sáng mặt trời, mặt trăng, đường phố và thậm chí là đèn pha ô tô. Bạn có thể sử dụng cờ hoặc hắt sáng để giúp tạo ra và điều chỉnh cho ánh sáng trông tự nhiên.
Mẹo chiếu sáng giả lập:
- Sử dụng để tái tạo các yếu tố tự nhiên
- Có thể điều chỉnh bằng bất kỳ công cụ hoặc trang trí bối cảnh nào
12. Ánh sáng môi trường
Trừ khi quay trong bóng tối đen kịt hoặc không gian nhân tạo, bạn luôn luôn gặp phải ánh sáng mặt trời hoặc đèn tràn vào.
Ánh sáng tồn tại này được gọi là ánh sáng môi trường (ambient light). Bạn cần cân nhắc ánh sáng này, đặc biệt là khi quay ngoài trời hoặc gần cửa sổ. Khi thời gian trong ngày thay đổi, ánh sáng môi trường cũng thay đổi. Vì vậy, hãy tính toán kĩ nếu quay một cảnh trong khoảng thời gian dài.
Mẹo ánh sáng môi trường: Luôn cân nhắc thời gian trong ngày
(nguồn: Nofilmschool)
Tham khảo
