Ngay từ thời kỳ đầu tiên của điện ảnh, việc “thể hiện mà không kể lể” (“show, don’t tell”) đã đóng một vai trò như một nguyên tắc vàng trong ngôn ngữ điện ảnh. Ngày nay, kỹ thuật này vẫn luôn được sử dụng rộng rãi trong cả phim điện ảnh và phim truyền hình.
“Thể hiện mà không kể lể” là một kỹ thuật bắt nguồn từ các cây viết để khán giả trải nghiệm câu chuyện thông qua hành động cùng với các suy nghĩ và cảm xúc, thay vì thông qua trình bày, lời thoại, hoặc lồng tiếng. Nhờ đó, bạn sẽ không gây ra sự khó chịu cho khán giả với những lời thoại và mô tả phô, lộ liễu.
Khi khán giả xem phim, họ sẽ nhận được những thông tin về nhân vật hoặc cốt truyện thông qua hành động trên màn ảnh chứ không phải thông qua ai đó nói ra việc đó. Thay vì một nhân vật nói ra “tôi cảm thấy buồn”, nhân vật chứng minh cảm xúc này thông qua sự ám chỉ hoặc hành động. Thay vì một nhân vật tuyên bố rằng “tôi là một lính cứu hoả”, bạn thể hiện nhân vật đó mặc đồng phục và cầm thiết bị cứu hoả hoặc xuất hiện từ một toà nhà đang cháy. Phim là một phương tiện hình ảnh. Khán giả xem phim sẽ muốn thấy các hoạt động, hành động. Nếu các nhân vật chỉ đi loanh quanh và nói với bạn rất nhiều thông tin, phim sẽ bị chán hoặc bị giống một vở kịch. Tuy các lời thoại ấn tượng là cần thiết, bạn vẫn cần truyền tải phần lớn thông tin qua các hành động chứ không phải là ngôn từ.
Khi viết kịch bản, bạn cần thể hiện các hình ảnh để khán giả cảm nhận được hiệu quả và ý nghĩa mà bạn có chủ ý.
Để hiểu về “thể hiện mà không kể lể”, bạn có thể quan sát các bộ phim hình sự, gay cấn. Trong các phim thể loại này, chúng ta thường thấy cảnh sát và thám tử thu thập manh mối xuyên suốt hành trình. Ví dụ, phim Knives Out cho khán giả thấy nhân vật chính (thám tử) thu thập các manh mối xuyên suốt toàn phim. Đến cuối phim, nhân vật chính mới kể cho chúng ta các manh mối này nghĩa là gì. Trước đó, phim chỉ cho khán giả thấy anh ta cúi xuống tìm bụi, tìm dấu chân, quan sát hành vi của một gia đình. Cách kể, phong cách của Knives Out đến từ một bộ phim trinh thám kinh điển Chinatown.
Trong Chinatown, nhân vật Jake Gittes bám theo và chộp ảnh của một người phụ nữ mà anh ta tin rằng thực ra là một người khác. Sau đó, Jake được một người phụ nữ khác thuê để giải mã vụ án giết chồng của cô ta. Khán giả thấy Jake dần dần lập hồ sơ tổng hợp về vụ án. Anh ta đặt đồng hồ dưới bánh xe ô tô để tính thời gian khởi hành, ăn trộm danh thiếp rồi trả vờ nó là của anh ta, xé trang sách ra khỏi quyển sách để thu thập dữ liệu, vv… Jake là người thông minh, cần mẫn, không ngại nguy hiểm. Anh ta còn bị cắt vào mũi và đâm xe ô tô vào vườn cam khi đi làm công việc thám tử. Từ những thông tin được thể hiện trong phim, khán giả được biết về cốt truyện và nhân vật Jake. Nhà làm phim thể hiện cho người xem về nhân vật chứ không ai kể cho người xem những chi tiết này.
Trong công việc làm phim, bạn cần “thể hiện mà không kể lể”. Bạn có thể truyền tải việc gì đang xảy ra mà không cần dùng lời thoại, lời kể, lời dẫn không? Bạn có thể lược bớt lời thoại được không? Chúng ta cần nhớ rằng khán giả rất thông minh. Họ muốn được đắm chìm trong câu chuyện và tương tác với sự trần thuật. Bạn càng thể hiện nhiều thì càng kể lể ít. Khán giả sẽ càng cảm thấy thích thú với bộ phim của bạn.
(Nguồn: Nofilmschool)
Tham khảo
