Outline (Đường dây) câu chuyện chính là công cụ quan trọng để giúp bạn viết kịch bản. Đây là bản tóm tắt nội dung, thứ tự các cảnh quay sẽ xuất hiện trong kịch bản cũng như việc vạch ra cốt truyện và cấu trúc của phim.
Có nhiều loại đường dây / đề cương kịch bản và nhiều cách xây dựng khác nhau. Không có một công thức rõ ràng nhưng bạn có thể thử phương pháp sau đây của Dan Harmon. Bài viết này sẽ giúp bạn làm outline hiệu quả hơn. Đây là một mẫu dễ hiểu, dễ nhớ và sử dụng để tạo ra câu chuyện.
Xem phần 1 tại đây
6. Cuộc gặp gỡ nữ thần - Phần “find”.
Trường đoạn này có một chức năng quan trọng là cung cấp một cú va đập để đưa khán giả đi qua hồi hai. Câu chuyện đã đi được nửa đường, nhân vật đã gặp gỡ và giải quyết một số vấn đề trong mâu thuẫn chính, đang lên đường trên nửa thứ hai của hành trình.
Nhân vật cần sự giúp đỡ. Các cây viết thường đặt ra một nhân vật mới tại đây để giúp đỡ. Khi Han và Luke tìm thấy Công chúa Leia, đây là lựa chọn thời điểm “gặp gỡ nữ thần” truyền thống, và nhân vật Leia chiếm lấy câu chuyện.
7. Cuộc tấn công cuối cùng
Nhân vật anh hùng tìm thấy gì đó tại trung điểm, vào điểm bắt đầu của trường đoạn 5. Bây giờ nhân vật anh hùng sẽ nhận lấy điều đó, bất kể nó là cái gì. VD: Một bộ lông cừu vàng, một thanh kiếm. Đó là lý do tại sao vòng tròn kể chuyện của Dan Harmon gọi phần này là “nhận lấy” (“take”).
Liệu nhân vật có thực sự cần phải nhận lấy điều họ tìm thấy không? Câu trả lời là không. Nhưng bạn nên biết khái niệm cơ bản trong bước này để bạn có thể phát triển kịch bản theo cách riêng của bạn.
Ở phần Find, nhân vật chính đối đầu với mâu thuẫn chính lần cuối cùng. Khi bạn xem các bộ phim hành động - phiêu lưu, có thể là bạn đã từng thấy thường có một trận chiến chính vào cuối hồi hai mà KHÔNG PHẢI là cuộc chiến cuối cùng, tương đường trường đoạn thứ sáu, nhân vật vượt qua ngưỡng trở lại để bước vào hồi 3. Phần này dẫn đến kết quả mà chúng ta thường gọi là “kết thúc giả” (“false resolution”) và bộ phim vẫn chưa kết thúc.
Tham khảo
Trong Star Wars, đây là thời điểm Luke và Han “nhận lấy” công chúa từ hành tinh Chết. Vào cuối trường đoạn (và hồi hai), câu chuyện đã được xây dựng đến sự hy sinh và mất đi nhân vật Obi-Wan Kenobi. Luke Skywalker thực sự “nhận lấy” điều gì từ trải nghiệm trên hành tinh chết?
Khoảnh khắc nào đã bắt đầu định nghĩa anh ta theo một cách mới? Luke đã đối diện với cái chết trong trường đoạn này. “Bài học” của Luke là anh ta có thể sinh tồn. Anh ta bước ra khỏi hành tinh Chết, trở thành một người mạnh mẽ hơn, và sẵn sàng đối đầu với những thử thách lớn hơn.
Trong ví dụ trên, bài học sẽ thúc đẩy nhân vật chính bước vào hồi ba.
8. Hồi ba: Giải quyết / Trở lại
Bạn không cần phải hiểu tên (Return - Trở lại) của các bước này theo nghĩa đen. Nhân vật chính không nhất thiết cần phải quay trở lại một địa điểm vật lý mà chỉ cần quay trở lại với một điều gì đó. Đây có thể là sự quay trở lại để đối mặt với nhân vật phản diện hoặc công việc cũ.
Nếu như hồi hai là một hành trình đến trạng thái “đảo ngược”, hồi ba là sự xuất hiện trở lại của thế giới bình thường. Việc trải qua cuộc phiêu lưu, nhân vật chính đã học được bài học. Sau điều “nhận lấy” (“take”) mà nhân vật chính “tìm thấy” (“find”) trên hành trình, bây giờ nhân vật quay trở lại (“return”).
Trong thần thoại cổ điển, nhân vật anh hùng thường rời khỏi nhà để tìm kiếm điều gì đó và mang về. Bất kể thứ gì nhân vật anh hùng mang về sẽ là một lợi ích cho họ. Thậm chí, Hành trình Anh hùng của Joseph Campbell còn có một bước gọi là “lợi ích cuối cùng”.
Trong phim Batman, phần này là sự trở về chiến đấu với tội phạm nhưng với một cách tiếp cận mới.
CHUỘC LỖI VỚI NGƯỜI CHA
Trong thuật ngữ của thần thoại, đây là lúc gặp gỡ người đã tạo ra bạn, đối mặt với cái chết.
Batman bắt được Joker và dường như đã đánh bại hắn. Người dân của Gotham lựa chọn không giết nhau trên các chuyến phà. Nhưng đây chỉ là “kết thúc giả” (“false resolution”). Chúng ta thường lầm tưởng rằng trận đánh diễn ra là cuối cùng và giải quyết tất cả mọi thứ nhưng không phải như vậy.
Luke và Han đánh bại các chiến binh trong quá trình chạy trốn khỏi hành tinh Chết. Nhưng không lâu sau đó, khán giả được cho biết rằng Darth Vader đã “cho họ bỏ trốn” và cài một thiết bị theo dõi trên tàu. Câu chuyện chưa kết thúc. Ngay cả công chúa Leia cũng nói “mọi thứ chưa kết thúc”.Joker đã thay đổi suy nghĩ của Harvey và biến anh ta thành kẻ xấu. Nhưng khi Batman đã đánh bại Joker, hắn tiết lộ điều này với Batman “trong lời độc thoại kinh điển “chúng ta không quá khác nhau, mày và tao”. Đây là sự quay trở lại thế giới bình thường, an toàn, nhưng dưới vỏ bọc của một kết thúc giả.
9. Bước ngoặt (“twist”)
Bước ngoặt không nhất thiết phải là dạng cú ngoặt gây bất ngờ. Bước ngoặt ở đây sẽ tiết lộ rằng sự giải quyết ở trên là cái kết giả.
Batman không đánh bại được cái ác và cứu Gotham. Batman vẫn còn một nhiệm vụ. Đối với Batman và Gotham? Cái ác vẫn lẩn khuất. Joker đã khiến Harvey điên loạn và trở thành kẻ xấu.
Luke phải đối đầu với hành tinh Chết một lần nữa với vô vàn rủi ro. Obi-Wan đã chết, Han Solo quyết định lấy tiền của Luke và bỏ trốn. Bước ngoặt là Obi-wan vẫn nói chuyện với Luke thông qua thần lực.
Trong tất cả mọi câu chuyện vẫn còn điều gì đó rất quan trọng và rất khó khăn để thực hiện.
10. Chủ nhân của hai thế giới
Để câu chuyện được hoàn thiện, một sự thay đổi quay trọng cần xảy ra.
Đối với Luke, sự thay đổi này là việc anh tin tưởng vào thần lực. Thứ công nghệ hiện đại đã trở thành hiện thân của cái ác (Vader, hành tinh Chết). Luke dựa vào niềm tin và nhận được phần thưởng. Luke không chỉ bắn trúng và Han còn đột ngột xuất hiện để giúp Luke trong khoảnh khắc tuyệt vọng. Luke chưa bao giờ đơn độc. Luke có thần lực và người bạn của anh.
Đối với một kết thúc không quá có hậu thì sao? Batman đến xem Harvey đang làm gì và thấy kẻ “hai mặt” dị dạng đang dọa giết một thằng bé vô tội. Hắn giờ đây đã là một trong những tên tội phạm điên loạn nhất. “Cuộc chiến vì linh hồn của Gotham” dường như đã thất bại. “Hiệp sĩ trắng” Harvey Dent của Gotham đã bị Joker đầu độc. Điều tồi tệ hơn là Batman phải phá bỏ nguyên tắc linh thiêng của mình để cứu đứa bé. Batman phải giết Harvey. Liệu Batman có thể cứu được Gotham hay không? Batman đã cứu Gotham bằng cách nhận tội cho cái chết của Harvey.
THAY ĐỔI ĐIỀU BẠN CÓ THỂ TIN ĐƯỢC
Tại sao khoảnh khắc này lại có sức mạnh và tạo cảm xúc cho khán giả?
Vì Batman đã bị bắt buộc phải thay đổi.
Một câu chuyện hay phải phản ánh đúng sự thay đổi trong nhân vật chính. Câu chuyện cần đẩy nhân vật chính đến bờ vực và thay đổi là cách duy nhất để sinh tồn. Hành trình của Batman đảo ngược các yếu tố trong Nhiệm vụ Anh hùng. Đây là ví dụ về cách theo công thức nhưng không công thức hóa câu chuyện.
Bạn có thể hiểu theo cách khác về vòng tròn câu chuyện và nguồn gốc của nó là từ lý thuyết của Joseph Campbell. Nhiều phần trong lý thuyết của Joseph Campbell có thể ứng dụng cho phần cuối câu chuyện này, và không cần luôn luôn phải đi theo thứ tự như trên.
Hành trình nhân vật chính đã đi qua là hành trình đến một thế giới khác. Nhân vật quay trở lại đã thay đổi (“change”) sau kết thúc của từng phần bây giờ phải là chủ nhân của hai thế giới. Ý nghĩa đằng sau thuật ngữ “hai thế giới” là nhân vật đã đối mặt với cái chết và trở nên bất tử một cách nào đó. Đây là cách bạn nâng tầm triết lý cho câu chuyện.
(Nguồn: Studiobinder)
Tham khảo
